Atopowe zapalenie skóry – rozpoznanie i postacie choroby

Atopowe zapalenie skóry jest przewlekłą, zapalną chorobą, dotykającą zarówno naskórka, jak i skóry właściwej. Choroba ma złożone przyczyny powstania oraz nieznany w pełni mechanizm chorobotwórczy. Atopowe zapalenie skóry predysponują uwarunkowania genetyczne oraz czynniki środowiskowe takie, jak klimat, alergeny pokarmowe i powietrznopochodne, zanieczyszczenia środowiska oraz stres i czynniki psychologiczne. AZS często współwystępuje z innymi chorobami atopowymi takimi, jak alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i/lub spojówek, atopową astmą oskrzelową i pokrzywką.

Atopowe zapalenie skóry – objawy

Charakterystyczne objawy atopowego zapalenia skóry to silny świąd i wykwity skórne. Rodzaj zmian skórnych oraz lokalizacje zmian zależą od wieku pacjenta. Z uwagi na kryterium wiekowe można wyróżnić 3 fazy choroby.

Atopowe zapalenie skóry – fazy i przebieg choroby

Okres pierwszy to tzw. okres niemowlęcy, występujący podczas pierwszych dwóch lat życia. Charakterystyczne dla tej postaci choroby są obficie sączące zmiany grudkowo-wysiękowe, łatwo ulegające wtórnemu zakażeniu, nadżerki i strupy czy ostry świąd zapalny. Ponadto u małych pacjentów obserwuje się naderwane płatki uszne, ,,polakierowaną” skórę na policzkach, cienkie, matowe, łamliwe i przerzedzone włosy, a przebiegowi choroby towarzyszy świąd. Zmiany chorobowe zlokalizowane są głównie na twarzy i odsiebnych częściach kończyn, na owłosionej skórze głowy i w okolicach płatków usznych.

W ciężkich postaciach choroby spotyka się rozlane ogniska na tułowiu i pośladkach.Okres drugi atopowego zapalenia skóry to okres późnego dzieciństwa, czyli do około 12-go roku życia, charakteryzujący się zmianami rumieniowo-grudkowymi o charakterze wyprysku, przechodzącymi stopniowo w wykwity z lichenizacją, a także dobrze odgraniczonymi zmianami o charakterze pieniążkowatym. Przebiegowi choroby towarzyszy świąd i suchość skóry. Za zmiany zwiastujące schorzenie uważa się złuszczanie naskórka w obrębie opuszka palców rąk i podeszw. W postaci ograniczonej choroby zmiany obserwuje się w dołach łokciowych i podkolanowych, na twarzy i odsiebnych częściach kończyn. W formie uogólnionej choroby zmiany występują we wszystkich częściach ciała.

Trzecia faza choroby przypada na okres młodzieńczy oraz wieku dorosłego i charakteryzuje się występowaniem nacieków zapalnych ze znaczną lichenizacją, licznych przeczosów, nadżerek i strupów. Innymi charakterystycznymi objawami są przewlekłe, nieostro ograniczone zmiany z przewagą do lichenizacji lub zmiany rozsiane czasami dotyczące całej skóry. Ponadto u chorego zaobserwować można błyszczące, jakby polakierowane płytki paznokciowe. Zmiany skórne dotykają wszystkich okolic ciała. U pacjentów z atopowym zapaleniem skóry w przedziale wiekowym 30-40 lat zmiany skórne obserwuje się przeważnie w zgięciach. Rzadko w wieku dojrzałym występują zmiany typu prurigo.